{"id":3668,"date":"2024-05-06T10:20:49","date_gmt":"2024-05-06T10:20:49","guid":{"rendered":"https:\/\/tcphbinhthuan.edu.vn\/?p=3668"},"modified":"2024-05-06T10:34:19","modified_gmt":"2024-05-06T10:34:19","slug":"van-hoc-phat-giao-viet-nam-mot-huong-tiep-can-thich-hanh-tue","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tcphbinhthuan.edu.vn\/?p=3668","title":{"rendered":"V\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam\u00a0\u2013M\u1ed9t h\u01b0\u1edbng ti\u1ebfp c\u1eadn (Th\u00edch H\u1ea1nh Tu\u1ec7)"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>V\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam&nbsp;\u2013M\u1ed9t h\u01b0\u1edbng ti\u1ebfp c\u1eadn (<\/strong>Th\u00edch H\u1ea1nh Tu\u1ec7)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>(T\u00e1i b\u1ea3n l\u1ea7n th\u1ee9 1)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">NXB Khoa H\u1ecdc X\u00e3 H\u1ed9i<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam bao g\u1ed3m nhi\u1ec1u b\u00e0i vi\u1ebft (g\u1ea7n 20 b\u00e0i) chuy\u00ean s\u00e2u, th\u1ec3 hi\u1ec7n tr\u1ea3i nghi\u1ec7m v\u1ec1 h\u00e0nh tr\u00ecnh kh\u00e1m ph\u00e1 th\u1ebf gi\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc t\u1eeb \u0111i\u1ec3m nh\u00ecn Thi ph\u00e1p th\u01a1 thi\u1ec1n, t\u1eeb c\u1ea3m h\u1ee9ng s\u00e1ng t\u00e1c t\u1eeb c\u1ed9i ngu\u1ed3n t\u00e2m. N\u1ed9i dung m\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 ph\u1ea3n \u00e1nh, \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc c\u0169ng xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb th\u1ebf gi\u1edbi t\u00e2m, th\u1ebf gi\u1edbi ch\u1ee9ng ng\u1ed9 c\u1ee7a \u0111\u00edch \u0111\u1ebfn l\u00e0 gi\u00e1c ng\u1ed9 v\u00e0 gi\u1ea3i tho\u00e1t th\u00f4ng qua s\u1ef1 kh\u1ea3o s\u00e1t v\u1ec1 t\u00e1c gi\u1ea3, t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o n\u01b0\u1edbc nh\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/tcphbinhthuan.edu.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/sach-vanhocphatgiao.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3669\" width=\"231\" height=\"351\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/giacngo.vn\/van-hoc-phat-giao-viet-nam-mot-huong-tiep-can-post50875.html\">https:\/\/giacngo.vn\/van-hoc-phat-giao-viet-nam-mot-huong-tiep-can-post50875.html<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>NSGN &#8211; T\u00ednh \u0111\u1ebfn nay, n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ecbch s\u1eed tr\u00ean 2000 n\u0103m v\u1edbi nhi\u1ec1u s\u1ef1 th\u0103ng tr\u1ea7m v\u00e0 bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng. Ngo\u00e0i nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o d\u00e2n gian, v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o truy\u1ec1n mi\u1ec7ng, v\u1edbi h\u00e0ng v\u1ea1n t\u00e1c ph\u1ea9m l\u1edbn nh\u1ecf, ph\u00e2n l\u00e0m 12 lo\u1ea1i th\u1ec3, h\u00e0m ch\u1ee9a nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb tu\u1ec7 gi\u00e1c, nh\u00e2n v\u0103n v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt l\u1edbn.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 th\u1ec3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh, v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o l\u00e0 m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc l\u1edbn c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc th\u1ebf gi\u1edbi, c\u00f3 v\u1ecb tr\u00ed x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng trong kho t\u00e0ng v\u0103n h\u00f3a nh\u00e2n lo\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o th\u1ebf gi\u1edbi, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn c\u1ea5u th\u00e0nh quan tr\u1ecdng c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam; l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u1ecdn ngu\u1ed3n, m\u1ea1ch ch\u00ednh kh\u01a1i ngu\u1ed3n cho n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc vi\u1ebft, v\u0103n h\u1ecdc b\u00e1c h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam, v\u1edbi c\u1ea3m h\u1ee9ng gi\u1ea3i tho\u00e1t l\u00e0 c\u1ea3m h\u1ee9ng \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng. Quan \u0111i\u1ec3m n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ch\u00fa kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t c\u00e1ch d\u1ee9t kho\u00e1t: \u201cV\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o l\u00e0 ng\u1ecdn ngu\u1ed3n c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc b\u00e1c h\u1ecdc, v\u0103n h\u1ecdc vi\u1ebft Vi\u1ec7t Nam\u201d. (Nguy\u1ec5n C\u00f4ng L\u00fd &#8211; \u0110o\u00e0n L\u00ea Giang ch\u1ee7 bi\u00ean (2016), V\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam &#8211; th\u00e0nh t\u1ef1u v\u00e0 \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u, NXB.KHXH, tr.27).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u1ede Vi\u1ec7t Nam, Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1eb7t t\u1eeb r\u1ea5t s\u1edbm v\u00e0 \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh c\u00f9ng d\u00e2n t\u1ed9c su\u1ed1t chi\u1ec1u d\u00e0i l\u1ecbch s\u1eed d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc, gi\u1eef n\u01b0\u1edbc v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc h\u01a1n 2.000 n\u0103m qua. T\u1eeb khi \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n v\u00e0o x\u1ee9 s\u1edf ta, Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n \u0111\u1ecba h\u00f3a v\u00e0 li\u00ean t\u1ee5c b\u1ea3n \u0111\u1ecba h\u00f3a \u1edf Vi\u1ec7t Nam, tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ph\u1ea7n quan tr\u1ecdng trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng tinh th\u1ea7n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t. V\u0103n h\u00f3a Ph\u1eadt gi\u00e1o l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn kh\u00f4ng th\u1ec3 chia c\u1eaft c\u1ee7a v\u0103n h\u00f3a Vi\u1ec7t Nam. Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam kh\u00f4ng ch\u1ec9 mang trong m\u00ecnh nh\u1eefng tinh hoa mang t\u00ednh ph\u1ed5 qu\u00e1t c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o th\u1ebf gi\u1edbi m\u00e0 c\u00f2n mang t\u00ednh d\u00e2n t\u1ed9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam. Th\u1ef1c t\u1ebf l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh m\u1ed9t c\u00e1ch sinh \u0111\u1ed9ng Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u00e3 dung h\u00f2a, n\u00e2ng \u0111\u1ee1, g\u00f3p ph\u1ea7n x\u00e2y d\u1ef1ng n\u00ean n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 t\u1ea7m v\u00f3c v\u1edbi nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u to l\u1edbn tr\u00ean c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng x\u00e3 h\u1ed9i. T\u1eeb phong t\u1ee5c t\u1eadp qu\u00e1n, t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng, l\u1ec5 nghi, l\u1ec5 h\u1ed9i cho \u0111\u1ebfn ki\u1ebfn tr\u00fac, \u0111i\u00eau kh\u1eafc; t\u1eeb l\u1ecbch s\u1eed, t\u00f4n gi\u00e1o, v\u0103n h\u1ecdc cho \u0111\u1ebfn h\u1ed9i h\u1ecda, \u00e2m nh\u1ea1c, thi\u1ec1n \u0111\u1ea1o\u2026 Trong \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o l\u00e0 l\u0129nh v\u1ef1c \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u th\u00e0nh t\u1ef1u l\u1edbn, \u0111\u00e3 g\u1eafn b\u00f3 m\u1eadt thi\u1ebft v\u00e0 n\u00e2ng \u0111\u1ee1 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng tinh th\u1ea7n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam h\u01a1n 2.000 n\u0103m qua.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 II, n\u1ebfu t\u00ednh t\u1eeb t\u00e1c ph\u1ea9m L\u00fd ho\u1eb7c lu\u1eadn c\u1ee7a Thi\u1ec1n s\u01b0 M\u00e2u B\u00e1c vi\u1ebft kho\u1ea3ng nh\u1eefng n\u0103m 196-198. Trong th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 III, c\u00f3 kinh Ph\u00e1p hoa tam mu\u1ed9i do Thi\u1ec1n s\u01b0 \u0110\u1ea1o Thanh d\u1ecbch; L\u1ee5c \u0111\u1ed9 t\u1eadp kinh, L\u1ee5c \u0111\u1ed9 y\u1ebfu m\u1ee5c, N\u00ea-ho\u00e0n ph\u1ea1m b\u1ed1i, C\u1ef1u t\u1ea1p th\u00ed d\u1ee5 kinh\u2026 do Thi\u1ec1n s\u01b0 T\u0103ng H\u1ed9i bi\u00ean d\u1ecbch, bi\u00ean so\u1ea1n\u2026 Nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XXI, v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua ng\u00f3t 2.000 n\u0103m v\u00e0 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u th\u00e0nh t\u1ef1u r\u1ef1c r\u1ee1. V\u1edbi b\u1ec1 d\u00e0y l\u1ecbch s\u1eed nh\u01b0 th\u1ebf, t\u1eeb \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XX \u0111\u1ebfn nay, c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e1 tr\u00ecnh hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u00f3a n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc n\u01b0\u1edbc nh\u00e0, v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc n\u00f3i chung, v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o n\u00f3i ri\u00eang ch\u00fa \u00fd, \u0111\u00e3 cho ra \u0111\u1eddi nhi\u1ec1u c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f3 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng, c\u1ea3 chi\u1ec1u r\u1ed9ng l\u1eabn chi\u1ec1u s\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>C\u00e1c h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Theo c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 uy t\u00edn hi\u1ec7n nay nh\u01b0 Nh\u1ea5t H\u1ea1nh, Tu\u1ec7 S\u1ef9, L\u00ea M\u1ea1nh Th\u00e1t, Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi, Hu\u1ef3nh Nh\u01b0 Ph\u01b0\u01a1ng, \u0110o\u00e0n Thu V\u00e2n, Nguy\u1ec5n Kim S\u01a1n, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng L\u00fd, Nguy\u1ec5n H\u1eefu S\u01a1n, \u0110o\u00e0n L\u00ea Giang, Nguy\u1ec5n Ph\u1ea1m H\u00f9ng\u2026, c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec3n khai theo m\u1ea5y h\u01b0\u1edbng sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t l\u00e0 h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o t\u1eeb g\u00f3c \u0111\u1ed9 m\u1ef9 h\u1ecdc thi\u1ec1n. \u201cD\u0129 thi\u1ec1n lu\u1eadn thi\u201d \u0111\u00e3 c\u00f3 truy\u1ec1n th\u1ed1ng l\u00e2u \u0111\u1eddi \u1edf ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng, \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m V\u0103n t\u00e2m \u0111i\u00eau long c\u1ee7a Thi\u1ec1n s\u01b0 Tu\u1ec7 \u0110\u1ecba, t\u1ee5c danh L\u01b0u Hi\u1ec7p. Nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o n\u00f3i chung, v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam n\u00f3i ri\u00eang t\u1eeb g\u00f3c \u0111\u1ed9 m\u1ef9 h\u1ecdc thi\u1ec1n, tri\u1ebft l\u00fd thi\u1ec1n l\u00e0 m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng kh\u1ea3 quan, nhi\u1ec1u tri\u1ec3n v\u1ecdng, m\u1edf ra m\u1ed9t ch\u00e2n tr\u1eddi v\u00f4 h\u1ea1n cho c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u ph\u00ea b\u00ecnh v\u0103n h\u1ecdc, nh\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u l\u00e0 thi\u1ec1n s\u01b0, T\u0103ng s\u0129 Ph\u1eadt gi\u00e1o, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ch\u00fang t\u00f4i. Ch\u00fang t\u00f4i t\u1ea1m g\u1ecdi \u0111\u00e2y l\u00e0 h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1ef9 h\u1ecdc thi\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hai l\u00e0 h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o. H\u01b0\u1edbng n\u00e0y t\u1eadp trung v\u00e0 t\u1ed5ng h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ed tu\u1ec7 c\u1ee7a nhi\u1ec1u nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u, nhi\u1ec1u tuy\u1ec7t t\u00e1c, nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m ti\u00eau bi\u1ec3u v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 gi\u1edbi thi\u1ec7u m\u1ed9t c\u00e1ch k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u k\u1ebft qu\u1ea3 kh\u1ea3 quan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ba l\u00e0 h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u t\u00e1c gia v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o. C\u0169ng nh\u01b0 h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n h\u1ecdc, h\u01b0\u1edbng n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fa \u00fd kh\u00e1 s\u1edbm. Nhi\u1ec1u t\u00e1c gia ti\u00eau bi\u1ec3u c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 gi\u1edbi thi\u1ec7u trong b\u1ed1i c\u1ea3nh chung v\u1edbi c\u00e1c t\u00e1c gia v\u0103n h\u1ecdc c\u1ed5-trung \u0111\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam. H\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u th\u00e0nh t\u1ef1u kh\u1ea3 quan.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u1ed1n l\u00e0 h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n b\u1ea3n v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u th\u00e0nh t\u1ef1u kh\u1ea3 quan. Song song v\u1edbi vi\u1ec7c s\u01b0u t\u1ea7m, d\u1ecbch thu\u1eadt, gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam th\u1eddi c\u1ed5-trung \u0111\u1ea1i, nh\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m vi\u1ebft b\u1eb1ng ch\u1eef H\u00e1n, ch\u1eef N\u00f4m th\u1eddi L\u00fd-Tr\u1ea7n, c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c quan t\u00e2m nghi\u00ean c\u1ee9u, gi\u1edbi thi\u1ec7u m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Th\u00e0nh t\u1ef1u n\u1ed5i b\u1eadt theo h\u01b0\u1edbng n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ec3 \u0111\u1ebfn nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u L\u00ea M\u1ea1nh Th\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m l\u00e0 h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u di\u1ec7n m\u1ea1o v\u00e0 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o. H\u01b0\u1edbng n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u tri\u1ec3n khai t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u c\u1ee7a n\u1eeda sau th\u1ebf k\u1ef7 XX, nh\u1eb1m x\u00e1c \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng ri\u00eang c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o trong m\u1ed9t th\u1eddi k\u1ef3, m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n l\u1ecbch s\u1eed nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. M\u1ed9t trong nh\u1eefng g\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t kh\u00e1 ti\u00eau bi\u1ec3u cho h\u01b0\u1edbng n\u00e0y l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng L\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u00e1u l\u00e0 h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 th\u1ec3 lo\u1ea1i v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o. H\u01b0\u1edbng n\u00e0y g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fa \u00fd nhi\u1ec1u h\u01a1n, t\u1eadp trung \u0111i s\u00e2u v\u00e0o kh\u00e1m ph\u00e1 nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam, nh\u1eefng \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u1ec1 m\u1eb7t h\u00ecnh th\u1ee9c ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o v\u00e0o s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a ngh\u1ec7 thu\u1eadt ng\u00f4n t\u1eeb cho n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam. Nguy\u1ec5n Ph\u1ea1m H\u00f9ng, Nguy\u1ec5n H\u1eefu S\u01a1n l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1 \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u1ea3y l\u00e0 h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng h\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u ch\u00fa \u00fd r\u1ea5t s\u1edbm t\u1eeb n\u1eeda \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XX, l\u00fac \u1ea5y v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn nh\u1eadn nh\u01b0 m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc, m\u1ed9t d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc, m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn v\u0103n h\u1ecdc ri\u00eang bi\u1ec7t, n\u00ean ch\u01b0a \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Cho \u0111\u1ebfn nay, h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc s\u1eed \u0111\u1ed1i v\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0 to\u00e0n di\u1ec7n, c\u00f2n r\u1ea5t nhi\u1ec1u l\u1ed7 h\u1ed5ng, khi\u1ebfm khuy\u1ebft, ch\u01b0a ch\u1ec9 ra \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng, ph\u00e1t tri\u1ec3n, bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n n\u00f3 qua l\u1ecbch s\u1eed, ch\u01b0a ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn t\u00ednh th\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u00e0 to\u00e0n v\u1eb9n c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb s\u1ef1 kh\u00e1i qu\u00e1t v\u1ec1 c\u00e1c h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay k\u1ec3 tr\u00ean, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c tuy m\u1ed7i h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ebf m\u1ea1nh ri\u00eang, s\u1edf tr\u01b0\u1eddng ri\u00eang v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh trong tr\u1ea1ng th\u00e1i \u201ct\u0129nh\u201d, nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1eebng ph\u1ea7n, t\u1eebng b\u1ed9 ph\u1eadn t\u00e1ch r\u1eddi nhau, nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng bi\u1ec7t l\u1eadp v\u1edbi nhau, nh\u1ea5t l\u00e0 ch\u01b0a xem v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ed9c l\u1eadp n\u00ean s\u1ef1 thi\u1ebfu s\u00f3t v\u00e0 phi\u1ebfn di\u1ec7n l\u00e0 kh\u00f3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hi\u1ec7n nay, v\u1edbi \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n kh\u00e1 thu\u1eadn l\u1ee3i v\u1ec1 nhi\u1ec1u m\u1eb7t, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0 to\u00e0n di\u1ec7n h\u01a1n. Hi\u1ec7n c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f3 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn, quy m\u00f4 r\u1ed9ng, h\u00ecnh th\u1ee9c \u0111a d\u1ea1ng, phong ph\u00fa. L\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng tri th\u1ee9c trong Ph\u1eadt gi\u00e1o v\u00e0 ngo\u00e0i Ph\u1eadt gi\u00e1o tham gia nghi\u00ean c\u1ee9u ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o v\u00e0 chuy\u00ean nghi\u1ec7p. V\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o n\u00f3i chung, v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam n\u00f3i ri\u00eang tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u1ee7a ng\u00e0nh nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc. Ph\u1ea1m vi nghi\u00ean c\u1ee9u ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf r\u1ed9ng h\u01a1n, \u0111a d\u1ea1ng h\u01a1n t\u1eeb n\u1ed9i dung t\u01b0 t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn h\u00ecnh th\u1ee9c ngh\u1ec7 thu\u1eadt; t\u1eeb c\u00e1c t\u00e1c gia, t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee5 th\u1ec3 cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c khuynh h\u01b0\u1edbng, c\u00e1c giai \u0111o\u1ea1n v\u0103n h\u1ecdc, c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u00fd thuy\u1ebft, l\u00fd lu\u1eadn. \u0110\u00e1ng ch\u00fa \u00fd l\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ea5p qu\u1ed1c gia, c\u00e1c lu\u1eadn \u00e1n, lu\u1eadn v\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u h\u01a1n, ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>V\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00e1i ni\u1ec7m v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nhi\u1ec1u nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u, t\u1eeb nh\u1eefng g\u00f3c nh\u00ecn kh\u00e1c nhau, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra kh\u00e1i ni\u1ec7m v\u1ec1 v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o kh\u00e1c nhau; v\u00e0 cho \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0 ho\u00e0n ch\u1ec9nh v\u1ec1 v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u ch\u1ea5p nh\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tu\u1ec7 S\u1ef9 cho r\u1eb1ng: \u201c<em>S\u01a1 kh\u1edfi v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o kh\u00f4ng t\u1eeb ch\u1ed1i vai tr\u00f2 truy\u1ec1n \u0111\u1ea1o c\u1ee7a n\u00f3. T\u1ee9c l\u00e0 ch\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a t\u00f4n gi\u00e1o n\u00e0y, t\u00f9y t\u1eebng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f4 di\u1ec5n t\u1ef1 do trong m\u1ecdi th\u1ec3 t\u00e0i v\u0103n h\u1ecdc, v\u00e0 coi v\u0103n h\u1ecdc ch\u1ec9 nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n th\u1ee9 y\u1ebfu kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng b\u1eb1ng n\u1ed9i dung. Nh\u01b0ng ch\u00e2n l\u00fd \u1edf \u0111\u00e2y mang t\u00ednh c\u00e1ch n\u1ed9i t\u1ea1i v\u00e0 c\u00e1 bi\u1ec7t n\u01a1i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi, do \u0111\u00f3, s\u1ef1 ph\u00f4 di\u1ec5n c\u1ee7a n\u00f3 c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u nh\u01b0 s\u1ef1 b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n h\u1ecdc. Ngh\u0129a l\u00e0, kh\u1edfi \u0111i t\u1eeb c\u1ea3m h\u1ee9ng b\u1ed9c ph\u00e1t tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a kinh nghi\u1ec7m t\u00e2m linh Ph\u1eadt gi\u00e1o. H\u01a1n n\u1eefa, tr\u00ean kh\u00eda c\u1ea1nh t\u00f4n gi\u00e1o, ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng ng\u1ed9 l\u00e0 ph\u1ea3n \u00e1nh m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng. Tr\u00ean ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n di\u1ec5n \u0111\u1ea1t c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc l\u00e0 c\u1ea3m h\u1ee9ng t\u1ef1 ph\u00e1t c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00ecnh t\u1ef1 c\u00e1 bi\u1ec7t. Do \u0111\u00f3, l\u1ea5y t\u00ednh Kh\u00f4ng l\u00e0m ch\u1ea5t, l\u1ea5y th\u1ebf gi\u1edbi tr\u00f9ng tr\u00f9ng v\u00f4 t\u1eadn l\u00e0m v\u0103n. V\u0103n v\u00e0 ch\u1ea5t ph\u1ea3n chi\u1ebfu l\u1eabn nhau t\u1ea1o th\u00e0nh th\u1ebf gi\u1edbi to\u00e0n di\u1ec7n c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o<\/em>\u201d. (Tu\u1ec7 S\u1ef9, D\u1eabn v\u00e0o th\u1ebf gi\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o\/ thuvienhoasen.org).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Theo quan ni\u1ec7m Nguy\u1ec5n Ph\u1ea1m H\u00f9ng, v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o l\u00e0:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; M\u1ed9t d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc c\u00f3 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m ri\u00eang v\u1ec1 n\u1ed9i dung v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt, nh\u01b0ng kh\u00f4ng kh\u00e9p k\u00edn t\u1ef1 th\u00e2n trong trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng Ph\u1eadt gi\u00e1o m\u00e0 c\u00f3 m\u1ed1i quan h\u1ec7 m\u1eadt thi\u1ebft, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 khi h\u00f2a h\u1ed7n v\u1edbi c\u00e1c d\u00f2ng\/b\u1ed9 ph\u1eadn v\u0103n h\u1ecdc kh\u00e1c v\u00e0 v\u1edbi cu\u1ed9c s\u1ed1ng tr\u1ea7n th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; M\u1ed9t d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u nh\u01b0 s\u1ef1 th\u1ec3 hi\u1ec7n gi\u00e1o l\u00fd, ph\u00e1t bi\u1ec3u cho gi\u00e1o l\u00fd, hay t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi gi\u00e1o l\u00fd, nh\u1eadn th\u1ee9c gi\u00e1o l\u00fd, hay cu\u1ed9c s\u1ed1ng tu h\u00e0nh m\u00e0 g\u1eafn b\u00f3 m\u00e1u th\u1ecbt v\u1edbi nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi mang t\u00ednh l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee5 th\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; M\u1ed9t d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc thu\u1ed9c c\u1ea3 v\u1ec1 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng b\u00ecnh d\u00e2n l\u1eabn v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng b\u00e1c h\u1ecdc, cung \u0111\u00ecnh, ph\u1ea3n \u00e1nh \u0111\u1eddi s\u1ed1ng t\u00e2m h\u1ed3n, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng tinh th\u1ea7n c\u1ee7a nhi\u1ec1u t\u1ea7ng l\u1edbp x\u00e3 h\u1ed9i trong nh\u1eefng ho\u00e0n c\u1ea3nh c\u1ee5 th\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; M\u1ed9t d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc kh\u00f4ng ch\u1ec9 phi ng\u00e3, m\u00e0 c\u00f2n h\u1eefu ng\u00e3, ph\u1ea3n \u00e1nh \u0111\u1eddi s\u1ed1ng t\u00e2m h\u1ed3n, t\u01b0 t\u01b0\u1edfng t\u00ecnh c\u1ea3m c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m ri\u00eang v\u1ec1 n\u1ed9i dung t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c ngh\u1ec7 thu\u1eadt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u1edbi c\u00e1ch hi\u1ec3u nh\u01b0 tr\u00ean, t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra kh\u00e1i ni\u1ec7m: \u201c<em>V\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o l\u00e0 kh\u00e1i ni\u1ec7m ch\u1ec9 to\u00e0n b\u1ed9 nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n h\u1ecdc vi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng Ph\u1eadt gi\u00e1o, hay mang c\u1ea3m h\u1ee9ng Ph\u1eadt gi\u00e1o khi ph\u1ea3n \u00e1nh cu\u1ed9c s\u1ed1ng hi\u1ec7n th\u1ef1c. Nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m Ph\u1eadt gi\u00e1o l\u00e0 y\u1ebfu t\u1ed1 chi ph\u1ed1i quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t \u0111\u1ed1i v\u1edbi to\u00e0n b\u1ed9 qu\u00e1 tr\u00ecnh s\u00e1ng t\u1ea1o v\u0103n h\u1ecdc, t\u1eeb l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ng t\u00e1c (Thi\u1ec1n s\u01b0, ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u y\u00eau m\u1ebfn \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt) \u0111\u1ebfn m\u1ee5c \u0111\u00edch s\u00e1ng t\u00e1c (ng\u1ed9 \u0111\u1ea1o, th\u1ec3 nghi\u1ec7m, truy\u1ec1n \u0111\u1ea1o hay b\u1ed9c l\u1ed9 th\u00e1i \u0111\u1ed9, t\u00e2m tr\u1ea1ng, t\u00ecnh c\u1ea3m, Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u1ed1i v\u1edbi cu\u1ed9c \u0111\u1eddi);t\u1eeb n\u1ed9i dung t\u01b0 t\u01b0\u1edfng (ch\u1ee7 \u0111\u1ec1, \u0111\u1ec1 t\u00e0i, c\u1ea3m h\u1ee9ng s\u00e1ng t\u00e1c) \u0111\u1ebfn c\u00e1c h\u00ecnh th\u1ee9c ngh\u1ec7 thu\u1eadt (trong vi\u1ec7c l\u1ef1a ch\u1ecdn, s\u1eed d\u1ee5ng ng\u00f4n ng\u1eef Ph\u1eadt gi\u00e1o, c\u00e1c th\u1ec3 lo\u1ea1i v\u00e0 bi\u1ec7n ph\u00e1p ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u00f3 y\u1ebfu t\u1ed1 Ph\u1eadt gi\u00e1o th\u00edch h\u1ee3p); t\u1eeb qu\u00e1 tr\u00ecnh m\u00e3 h\u00f3a \u0111\u1ebfn qu\u00e1 tr\u00ecnh gi\u1ea3i m\u00e3 ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o<\/em>\u201d. (Nguy\u1ec5n Ph\u1ea1m H\u00f9ng, V\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam, NXB.\u0110HQG, 2015, tr.50).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li\u00ean quan \u0111\u1ebfn v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00e1i ni\u1ec7m v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng L\u00fd cho r\u1eb1ng: \u201c<em>V\u1ec1 n\u1ed9i dung nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o ph\u1ea3i tr\u1ef1c ti\u1ebfp hay gi\u00e1n ti\u1ebfp th\u1ec3 hi\u1ec7n t\u01b0 t\u01b0\u1edfng gi\u00e1o l\u00fd nh\u00e0 Ph\u1eadt, \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn Ph\u1eadt hay c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nh\u00e0 ch\u00f9a. C\u00f3 khi nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u00f3 mang n\u1ed9i dung b\u00e0i x\u00edch Ph\u1eadt gi\u00e1o, ch\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u00e0 ch\u00f9a nh\u01b0ng v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 ch\u00f9a ch\u1ea5p nh\u1eadn. V\u1ec1 h\u00ecnh th\u1ee9c t\u1ed3n t\u1ea1i, nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m n\u00e0y hi\u1ec7n c\u00f2n tr\u00ean bia \u0111\u00e1, chu\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, tr\u00ean c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e1n, c\u00e1c b\u1ed9 th\u1ef1c l\u1ee5c, ng\u1eef l\u1ee5c, thi\u1ec1n ph\u1ea3\u2026 V\u1ec1 h\u00ecnh th\u1ee9c th\u1ec3 lo\u1ea1i, \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m mang t\u00ednh ch\u1ee9c n\u0103ng l\u1ec5 nghi t\u00f4n gi\u00e1o l\u00e0 ch\u1ee7 y\u1ebfu v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 ch\u00f9a s\u1eed d\u1ee5ng nhi\u1ec1u nh\u01b0 k\u1ec7, th\u01a1 thi\u1ec1n, ng\u1eef l\u1ee5c, t\u1ee5ng c\u1ed5, ni\u1ec7m t\u1ee5ng k\u1ec7, lu\u1eadn thuy\u1ebft tri\u1ebft l\u00fd, bi, minh, k\u00fd, truy\u1ec7n. V\u1ec1 ng\u00f4n ng\u1eef th\u1ec3 hi\u1ec7n, nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m tr\u00ean, \u00edt nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c thu\u1eadt ng\u1eef, nh\u1eefng kh\u00e1i ni\u1ec7m c\u1ee7a nh\u00e0 Ph\u1eadt. V\u1ec1 t\u00e1c gi\u1ea3, kh\u00f4ng ch\u1ec9 ri\u00eang l\u00e0 s\u00e1ng t\u00e1c c\u1ee7a c\u00e1c Thi\u1ec1n s\u01b0, m\u00e0 c\u00f2n c\u1ee7a vua, ch\u00faa, qu\u00fd t\u1ed9c quan l\u1ea1i, nh\u00e0 Nho c\u00f3 tu thi\u1ec1n, ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt v\u00e0 \u00edt nhi\u1ec1u nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u00f3 mang c\u1ea3m quan thi\u1ec1n h\u1ecdc<\/em>\u201d (Nguy\u1ec5n C\u00f4ng L\u00fd, V\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o th\u1eddi L\u00fd Tr\u1ea7n &#8211; di\u1ec7n m\u1ea1o v\u00e0 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m, NXB.\u0110HQG, 2003, tr.106).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u1ebf th\u1eeba th\u00e0nh t\u1ef1u c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111i tr\u01b0\u1edbc, ch\u00fang t\u00f4i cho r\u1eb1ng:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 to\u00e0n b\u1ed9 nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n h\u1ecdc vi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng nh\u00e2n sinh mang c\u1ea3m quan Ph\u1eadt gi\u00e1o khi ph\u1ea3n \u00e1nh hi\u1ec7n th\u1ef1c cu\u1ed9c s\u1ed1ng, n\u00f3 ph\u00e1t kh\u1edfi t\u1eeb tr\u00e1i tim t\u1eeb bi, soi s\u00e1ng b\u1eb1ng tu\u1ec7 gi\u00e1c, h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn m\u1ee5c \u0111\u00edch gi\u00e1c ng\u1ed9 cu\u1ed1i c\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0 v\u1eady, v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m ch\u1ec9 to\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o, vi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng nh\u00e2n sinh, mang c\u1ea3m h\u1ee9ng Ph\u1eadt gi\u00e1o v\u1edbi \u0111\u1eb7c ch\u1ea5t gi\u1ea3i tho\u00e1t khi ph\u1ea3n \u00e1nh m\u1ecdi m\u1eb7t c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng hi\u1ec7n th\u1ef1c do ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam s\u00e1ng t\u00e1c trong su\u1ed1t 2.000 n\u0103m qua.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ph\u00e2n k\u1ef3 v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam&nbsp;<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ecbch s\u1eed v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ph\u1ea7n v\u0103n h\u1ecdc vi\u1ebft Vi\u1ec7t Nam th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb c\u00e1i m\u1ed1c n\u1eeda \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 X, c\u00f2n ph\u1ea7n v\u0103n h\u1ecdc vi\u1ebft Vi\u1ec7t Nam tr\u01b0\u1edbc th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 X kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i \u0111\u1ebfn. Ph\u1ea3i ch\u0103ng, do v\u0103n h\u1ecdc th\u1eddi k\u1ef3 n\u00e0y ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 c\u1ee7a nh\u00e0 ch\u00f9a, t\u1ee9c thu\u1ed9c v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o. M\u1ed9t minh ch\u1ee9ng x\u00e1c th\u1ef1c l\u00e0, trong b\u1ed9 T\u1ed5ng t\u1eadp v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam ch\u1ecdn b\u00e0i th\u01a1 Nam qu\u1ed1c s\u01a1n h\u00e0 c\u1ee7a L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t l\u00e0m n\u0103m 1077 l\u00e0m t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u1ea7u ti\u00ean (tr.215, NXB.KHXH, 1997).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u00fang t\u00f4i c\u0169ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111i tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng L\u00fd, Th\u00edch Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1t trong c\u00e1ch ph\u00e2n k\u1ef3 v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam nh\u01b0 sau:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>V\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb kh\u1edfi nguy\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 X<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam trong giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam th\u1eddi B\u1eafc thu\u1ed9c. K\u1ebf th\u1eeba nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111i tr\u01b0\u1edbc, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 v\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m ti\u00eau bi\u1ec3u trong th\u1eddi k\u1ef3 n\u00e0y nh\u01b0: Thi\u1ec1n s\u01b0 M\u00e2u B\u00e1c c\u00f3 t\u00e1c ph\u1ea9m L\u00fd ho\u1eb7c lu\u1eadn; Thi\u1ec1n s\u01b0 T\u0103ng H\u1ed9i c\u00f3 L\u1ee5c \u0111\u1ed9 y\u1ebfu m\u1ee5c, L\u1ee5c \u0111\u1ed9 t\u1eadp kinh, C\u1ef1u t\u1ea1p th\u00ed d\u1ee5 kinh, N\u00ea ho\u00e0n ph\u1ea1m b\u1ed1i&#8230;; Thi\u1ec1n s\u01b0 \u0110\u1ea1o Thanh d\u1ecbch kinh Ph\u00e1p hoa tam mu\u1ed9i; Ch\u00ed H\u00e0m c\u00f3 t\u00e1c ph\u1ea9m Tri\u1ec7t t\u00e2m k\u00fd;&nbsp; \u0110\u1ea1o Cao, Ph\u00e1p Minh v\u00e0 L\u00fd Mi\u1ec5u v\u1edbi cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn v\u1ec1 Ph\u1eadt ph\u00e1p qua S\u00e1u b\u1ee9c th\u01b0; \u0110\u1ea1o Cao c\u00f3 T\u00e1 \u00e2m, T\u00e1 \u00e2m t\u1ef1, \u0110\u1ea1o Cao ph\u00e1p s\u01b0 t\u1eadp; Ph\u00e1p Hi\u1ec1n c\u00f3 b\u00e0i k\u1ec7 truy\u1ec1n ph\u00e1p; \u0110\u1ea1i Th\u1eeba \u0110\u0103ng c\u00f3 t\u00e1c ph\u1ea9m Th\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1o Hy ph\u00e1p s\u01b0; thi k\u1ec7 v\u00e0 ng\u1eef l\u1ee5c c\u1ee7a Thi\u1ec1n s\u01b0 Thanh Bi\u1ec7n, \u0110\u1ecbnh Kh\u00f4ng, C\u1ea3m Th\u00e0nh, Thi\u1ec7n H\u1ed9i, V\u00e2n Phong, La Qu\u00fd An&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>V\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam th\u1eddi L\u00fd &#8211; Tr\u1ea7n&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 X \u0111\u1ebfn th\u1ebf k\u1ef7 XIV. C\u1ee5 th\u1ec3, \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 m\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u1ea1i l\u1ecbch s\u1eed g\u1ea7n n\u0103m tr\u0103m n\u0103m t\u00ednh t\u1eeb khi vua Ng\u00f4 Quy\u1ec1n chi\u1ebfn th\u1eafng qu\u00e2n Nam H\u00e1n gi\u00e0nh l\u1ea1i \u0111\u1ed9c l\u1eadp n\u0103m 938, tr\u1ea3i qua c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i: Ng\u00f4 (939-965), \u0110inh (968-980), Ti\u1ec1n L\u00ea (981-1009), L\u00fd (1009-1225), Tr\u1ea7n (1225-1400), H\u1ed3 (1400-1407), H\u1eadu Tr\u1ea7n (1407-1413), trong \u0111\u00f3 hai tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i L\u00fd v\u00e0 Tr\u1ea7n t\u1ed3n t\u1ea1i d\u00e0i l\u00e2u, vi\u1ebft n\u00ean nh\u1eefng trang s\u1eed v\u00e0ng c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u1eddi n\u00e0y c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u00e1c gia v\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m l\u1edbn, ti\u00eau bi\u1ec3u nh\u01b0 t\u00e1c ph\u1ea9m Qu\u1ed1c t\u1ed9 c\u1ee7a Ph\u00e1p Thu\u1eadn, C\u00e1o t\u1eadt th\u1ecb ch\u00fang c\u1ee7a M\u00e3n Gi\u00e1c, Th\u1ecb t\u1ecbch c\u1ee7a V\u1ea1n H\u1ea1nh, Tham \u0111\u1ed3 hi\u1ec3n quy\u1ebft c\u1ee7a Vi\u00ean Chi\u1ebfu, Kh\u00f3a h\u01b0 l\u1ee5c c\u1ee7a Tr\u1ea7n Th\u00e1i T\u00f4ng, Th\u01b0\u1ee3ng S\u0129 ng\u1eef l\u1ee5c c\u1ee7a Tu\u1ec7 Trung Th\u01b0\u1ee3ng S\u0129, C\u01b0 tr\u1ea7n l\u1ea1c \u0111\u1ea1o ph\u00fa, \u0110\u1eafc th\u00fa l\u00e2m tuy\u1ec1n th\u00e0nh \u0111\u1ea1o ca c\u1ee7a Tr\u1ea7n Nh\u00e2n T\u00f4ng, Th\u1ecb t\u1ecbch c\u1ee7a Ph\u00e1p Loa, V\u1ecbnh V\u00e2n Y\u00ean t\u1ef1 ph\u00fa, Di\u00ean h\u1ef1u t\u1ef1 c\u1ee7a Huy\u1ec1n Quang, \u0110\u1ec1 Gia L\u00e2m t\u1ef1 c\u1ee7a Tr\u1ea7n Quang Tri\u1ec1u\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>V\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam th\u1eddi L\u00ea &#8211; Nguy\u1ec5n&nbsp;<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y l\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 XV \u0111\u1ebfn th\u1ebf k\u1ef7 XIX. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n l\u1ecbch s\u1eed k\u00e9o d\u00e0i h\u01a1n n\u0103m tr\u0103m n\u0103m, t\u00ednh t\u1eeb khi L\u00ea L\u1ee3i kh\u1edfi ngh\u0129a t\u1ea1i Lam S\u01a1n v\u00e0o n\u0103m 1416 cho \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XIX, tr\u1ea3i qua c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i: H\u1eadu L\u00ea s\u01a1 (1428-1527), M\u1ea1c (1527-1592 v\u00e0 1592-1667 \u1edf Cao B\u1eb1ng), L\u00ea Trung H\u01b0ng (1533-1788), T\u00e2y S\u01a1n (1789-1802), Nguy\u1ec5n (1802-1945).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1c t\u00e1c gia Thi\u1ec1n s\u01b0 v\u1edbi c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m ti\u00eau bi\u1ec3u trong giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y l\u00e0: Minh Ch\u00e2u H\u01b0\u01a1ng H\u1ea3i c\u00f3 To\u00e0n t\u1eadp Minh Ch\u00e2u H\u01b0\u01a1ng H\u1ea3i; Ch\u00e2n Nguy\u00ean c\u00f3 Ch\u00e2n Nguy\u00ean Thi\u1ec1n s\u01b0 to\u00e0n t\u1eadp, Thi\u1ec1n t\u00f4ng b\u1ea3n h\u1ea1nh; To\u00e0n Nh\u1eadt c\u00f3 To\u00e0n Nh\u1eadt Quang \u0110\u00e0i to\u00e0n t\u1eadp, H\u1ee9a S\u1eed truy\u1ec7n v\u00e3n; H\u1ea3i L\u01b0\u1ee3ng Ng\u00f4 Th\u00ec Nh\u1eadm c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ea1o h\u1eefu c\u00f3 Tr\u00fac L\u00e2m t\u00f4ng ch\u1ec9 nguy\u00ean thanh; Thi k\u1ec7, ng\u1eef l\u1ee5c c\u1ee7a c\u00e1c Thi\u1ec1n s\u01b0 Thi\u1ec1n Li\u1ec5u Qu\u00e1n, Nguy\u00ean Thi\u1ec1u, v.v\u2026 C\u00e1c t\u00e1c gia th\u1ebf t\u1ee5c nh\u01b0 Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 b\u00e0i vi\u1ebft v\u1ec1 Ph\u1eadt gi\u00e1o trong \u1ee8c Trai thi t\u1eadp v\u00e0 Qu\u1ed1c \u00e2m thi t\u1eadp; t\u00e1c gia L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng v\u1edbi Th\u1eadp gi\u1edbi c\u00f4 h\u1ed3n qu\u1ed1c ng\u1eef v\u0103n, Th\u00e1nh T\u00f4ng di th\u1ea3o, H\u1ed3ng \u0110\u1ee9c qu\u1ed1c \u00e2m thi t\u1eadp; t\u00e1c gia Nguy\u1ec5n B\u1ec9nh Khi\u00eam v\u1edbi B\u1ea1ch V\u00e2n thi t\u1eadp, B\u1ea1ch V\u00e2n qu\u1ed1c ng\u1eef thi t\u1eadp. T\u00e1c gia Nguy\u1ec5n Gia Thi\u1ec1u v\u1edbi Cung o\u00e1n ng\u00e2m kh\u00fac, Nguy\u1ec5n Du v\u1edbi Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u, V\u0103n t\u1ebf th\u1eadp lo\u1ea1i ch\u00fang sinh, L\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Minh th\u00e1i t\u1eed ph\u00e2n kinh th\u1ea1ch \u0111\u00e0i; Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u1edbi V\u1ecbnh Ph\u1eadt, Chu M\u1ea1nh Trinh v\u1edbi H\u01b0\u01a1ng s\u01a1n phong c\u1ea3nh ca, Nguy\u1ec5n Khuy\u1ebfn v\u1edbi V\u1ecbnh s\u01b0\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>V\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam th\u1eddi c\u1eadn hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i (Th\u1ebf k\u1ef7 XX-XXI)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XIX, nh\u1ea5t l\u00e0 ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XX, v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam \u0111ang trong ti\u1ebfn tr\u00ecnh hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u00f3a v\u0103n h\u1ecdc, t\u1eeb ph\u1ea1m tr\u00f9 v\u0103n h\u1ecdc trung \u0111\u1ea1i chuy\u1ec3n sang ph\u1ea1m tr\u00f9 v\u0103n h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. Th\u1eddi k\u1ef3 n\u00e0y c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u00e1c gia, nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m l\u1edbn, r\u1ea5t c\u1ea7n c\u00f3 nhi\u1ec1u nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0 to\u00e0n di\u1ec7n h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1c t\u00e1c gia Thi\u1ec1n s\u01b0 ti\u00eau bi\u1ec3u trong giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y l\u00e0 Th\u00edch Nh\u1ea5t H\u1ea1nh, Th\u00edch Thanh T\u1eeb, Th\u00edch Minh Ch\u00e2u, Thi\u1ec7n Chi\u1ebfu, Tr\u00ed H\u1ea3i, B\u00edch Li\u00ean, Li\u00ean T\u00f4n, T\u1ed1 Li\u00ean, Vi\u00ean Th\u00e0nh, Tu\u1ec7 S\u0129, L\u00ea M\u1ea1nh Th\u00e1t\u2026 M\u1ed9t trong nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m ti\u00eau bi\u1ec3u nh\u1ea5t c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m \u0110\u01b0\u1eddng x\u01b0a m\u00e2y tr\u1eafng c\u1ee7a Th\u00edch Nh\u1ea5t H\u1ea1nh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1c t\u00e1c gia th\u1ebf t\u1ee5c nh\u01b0 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim, Tr\u1ea7n V\u0103n Gi\u00e1p, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed1 D\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Tr\u1ea1c, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Thu\u1eadt, L\u00ea \u0110\u00ecnh Th\u00e1m, B\u00f9i K\u1ef7, Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh, V\u00f5 \u0110\u00ecnh C\u01b0\u1eddng, \u0110o\u00e0n Trung C\u00f2n, Thi\u1ec1u Ch\u1eedu, B\u00f9i Gi\u00e1ng, V\u0169 Ho\u00e0ng Ch\u01b0\u01a1ng, Hu\u1ef3nh Nh\u01b0 Ph\u01b0\u01a1ng\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn l\u00e0 kh\u00f4ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi ngh\u0129 r\u1eb1ng, n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o n\u00f3i chung, v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam n\u00f3i ri\u00eang, h\u00ecnh nh\u01b0 ch\u1eb3ng d\u00ednh d\u00e1ng g\u00ec \u0111\u1ebfn con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn ch\u00e2n l\u00fd, th\u00e0nh t\u1ef1u tr\u00ed tu\u1ec7 gi\u00e1c ng\u1ed9, v\u01b0\u1ee3t tho\u00e1t m\u1ecdi n\u1ed7i kh\u1ed5 \u0111au trong ki\u1ebfp s\u1ed1ng nh\u00e2n sinh, lu\u00e2n h\u1ed3i v\u00f4 t\u1eadn. \u0110\u00f4i khi n\u00f3i c\u00f2n l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n d\u1eabn d\u1eaft con ng\u01b0\u1eddi theo t\u00ecnh th\u01b0\u1eddng m\u00ea \u0111\u1eafm kh\u1ed5 \u0111au.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0 ch\u00fang ta bi\u1ebft, Ph\u1eadt gi\u00e1o Thi\u1ec1n t\u00f4ng quan ni\u1ec7m \u201cNg\u00f4n ng\u1eef \u0111\u1ea1o \u0111o\u1ea1n\u201d, m\u1ecdi \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a ng\u00f4n ng\u1eef, nh\u1ea5t l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef ngh\u1ec7 thu\u1eadt kh\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t qua gi\u1edbi h\u1ea1n c\u1ee7a tri th\u1ee9c th\u01b0\u1eddng nghi\u1ec7m, \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 di\u1ec5n t\u1ea3 tr\u1ecdn v\u1eb9n ch\u00e2n l\u00fd tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00fang l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng trong t\u00ednh \u01b0\u1edbc l\u1ec7 c\u1ee7a n\u00f3, m\u00e3i m\u00e3i kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0 b\u1ea3n th\u00e2n c\u1ee7a ch\u00e2n l\u00fd tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i \u0111\u00edch th\u1ef1c, nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eeb ngay n\u01a1i ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 th\u1ec3 nh\u1eadp ch\u00e2n l\u00fd, n\u01b0\u01a1ng n\u01a1i ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 tr\u1ef1c nh\u1eadn ra s\u1ef1 th\u1eadt. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 c\u01a1 s\u1edf l\u00fd thuy\u1ebft c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o n\u00f3i chung, v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam n\u00f3i ri\u00eang. Th\u1ef1c t\u1ebf \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh, nh\u1eefng l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p l\u1ea1i trong kho t\u00e0ng v\u0103n h\u1ecdc kinh \u0111i\u1ec3n Ph\u1eadt gi\u00e1o c\u0169ng nh\u01b0 \u201cng\u00f3n tay ch\u1ec9 tr\u0103ng\u201d ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ea3n th\u00e2n m\u1eb7t tr\u0103ng v\u1eady.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u00ecnh nh\u01b0 \u201cC\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u1ec1u l\u01b0u xu\u1ea5t t\u1eeb th\u1ec3 t\u00e2m vi di\u1ec7u, bi\u1ec3u hi\u1ec7n th\u00e0nh mu\u00f4n h\u00ecnh v\u1ea1n tr\u1ea1ng h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng, kh\u01a1i ngu\u1ed3n di\u1ec7u d\u1ee5ng c\u1ee7a tu\u1ec7 gi\u00e1c, h\u00f3a th\u00e2n th\u00e0nh ng\u00f4n ng\u1eef, h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng, t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng mu\u00f4n m\u00e0u mu\u00f4n v\u1ebb, v\u00f4 c\u00f9ng, v\u00f4 t\u1eadn, vi di\u1ec7u v\u00e0 k\u1ef3 b\u00ed \u0111\u1ea7y s\u1ee9c t\u01b0\u01a1i m\u1edbi v\u00e0 h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o\u201d. [Th\u00edch H\u1ea1nh Tu\u1ec7 (2018), V\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam &#8211; m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng ti\u1ebfp c\u1eadn, NXB.KHXH].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00e1nh c\u1eeda \u201ckh\u00f4ng c\u1eeda\u201d c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o lu\u00f4n ch\u00e0o \u0111\u00f3n t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u01b0\u1edbc v\u00e0o kh\u00e1m ph\u00e1.&nbsp; &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>TS.Th\u00edch H\u1ea1nh Tu\u1ec7<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>V\u0103n h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam&nbsp;\u2013M\u1ed9t h\u01b0\u1edbng ti\u1ebfp c\u1eadn (Th\u00edch H\u1ea1nh Tu\u1ec7) (T\u00e1i b\u1ea3n l\u1ea7n th\u1ee9 1) NXB Khoa H\u1ecdc X\u00e3 H\u1ed9i M\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh<span class=\"more-link\"><a href=\"https:\/\/tcphbinhthuan.edu.vn\/?p=3668\">Xem Th\u00eam<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3669,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[67,62,54,1],"tags":[],"class_list":["entry","author-baolept","post-3668","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-ngoai-dien","category-thu-vien","category-thu-vien-sach","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tcphbinhthuan.edu.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3668","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tcphbinhthuan.edu.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tcphbinhthuan.edu.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tcphbinhthuan.edu.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tcphbinhthuan.edu.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3668"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/tcphbinhthuan.edu.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3668\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3678,"href":"https:\/\/tcphbinhthuan.edu.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3668\/revisions\/3678"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tcphbinhthuan.edu.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3669"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tcphbinhthuan.edu.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3668"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tcphbinhthuan.edu.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3668"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tcphbinhthuan.edu.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3668"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}